[Phòng khám Mắt St. Mary Jin] Đi máy bay sau phẫu thuật võng mạc: Những trường hợp nguy hiểm chết người cần tuyệt đối tránh và lý do y khoa

Xin chào quý vị. Tôi là Park Jin-hyung, Viện trưởng đại diện của Phòng khám Mắt St. Mary Jin tại ga Gangnam.

Một trong những câu hỏi phổ biến nhất mà bệnh nhân thường hỏi sau phẫu thuật mắt là: "Sau phẫu thuật mắt bao lâu thì tôi có thể đi máy bay?"

Các phẫu thuật khúc xạ như SMILE hay All-Laser LASEK có thể cho phép người bệnh đi máy bay tương đối sớm sau phẫu thuật, vì sự thay đổi áp suất không khí không gây ra vấn đề nguy hiểm đến tính mạng.

Tuy nhiên, đối với những người đã trải qua một số phẫu thuật nhất định do bệnh lý võng mạc—nói cách khác là phẫu thuật võng mạc—thì câu chuyện lại hoàn toàn khác.

Đi thẳng vào kết luận: chừng nào trong mắt vẫn còn 'khí ga' (gas), bạn tuyệt đối không được đi máy bay, ngay cả các chuyến bay cự ly ngắn.

Nguy cơ từ sự thay đổi áp suất và sự giãn nở khí ga nội nhãn

Khi thực hiện phẫu thuật cắt dịch kính để điều trị các bệnh lý võng mạc nghiêm trọng như bong võng mạc hoặc lỗ hoàng điểm, các bác sĩ thường kết hợp bơm một loại khí ga đặc biệt vào bên trong nhãn cầu nhằm ép dính võng mạc về đúng vị trí.

Vấn đề nằm ở chỗ loại khí ga này rất nhạy cảm với sự thay đổi độ cao của máy bay.

Khi máy bay cất cánh và đạt tới độ cao bay ổn định, áp suất không khí trong khoang máy bay sẽ giảm xuống rõ rệt so với mặt đất.

Theo định luật Boyle trong vật lý học, khi áp suất bên ngoài giảm đi, thể tích khí ga được bơm vào bên trong khoang kín của nhãn cầu sẽ giãn nở nhanh chóng.

Điều này khiến áp suất bên trong nhãn cầu—tức nhãn áp (IOP)—tăng vọt vượt ra ngoài mức bình thường đến ngưỡng nguy hiểm.

Tình trạng cấp cứu nghiêm trọng có thể dẫn đến mất thị lực

Khi nhãn áp tăng đột ngột do khí ga nội nhãn giãn nở, dây thần kinh thị giác sẽ bị chèn ép rất mạnh.

Trong quá trình này, hiện tượng tắc động mạch võng mạc trung tâm có thể xảy ra, làm cắt đứt dòng máu nuôi dưỡng võng mạc.

Bệnh nhân sẽ phải chịu đựng những cơn đau mắt dữ dội, đau đầu và buồn nôn tương tự như một cơn glaucom (cườm nước) góc đóng cấp tính. Nếu tình trạng tuần hoàn máu bị chặn đứng kéo dài, dây thần kinh thị giác sẽ bị hoại tử chỉ trong thời gian ngắn, dẫn đến hậu quả vô cùng nguy hiểm là mất thị lực vĩnh viễn (mù lòa).

Thời gian hấp thụ tùy theo loại khí ga được bơm và thời điểm có thể bay

Các loại khí ga điển hình được bơm vào nhãn cầu sẽ hấp thụ dần dần vào cơ thể, và thời gian cần thiết để biến mất hoàn toàn khỏi mắt sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng loại.

Điều quan trọng nhất cần lưu ý trước khi lên kế hoạch đi máy bay là bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý chẩn đoán.

Ngay cả khi bạn cảm thấy không còn nhìn thấy bóng bọt khí màu đen trong tầm nhìn nữa, vẫn có thể còn sót lại những lượng khí li ti ở vùng rìa chu biên.

Chỉ một lượng khí rất nhỏ cũng có thể giãn nở đáng kể ở độ cao lớn và chèn ép dây thần kinh thị giác, do đó bạn chỉ nên đặt vé máy bay sau khi đã được bác sĩ chuyên khoa mắt trực tiếp phẫu thuật soi đáy mắt kỹ lưỡng và chẩn đoán rằng khí ga đã tiêu biến 100%.

Cơ sở y khoa và Tài liệu tham khảo (References)

Nội dung bài viết này được biên soạn dựa trên các hướng dẫn y khoa nhãn khoa quốc tế nhằm bảo vệ thị lực và an toàn bay.

'Hướng dẫn du lịch hàng không sau phẫu thuật võng mạc' của Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ (American Academy of Ophthalmology, AAO) nghiêm cấm việc đi máy bay cho đến khi khí ga nội nhãn được hấp thụ hoàn toàn.

Ngoài ra, các hướng dẫn y tế của Hiệp hội Y học Hàng không Vũ trụ (Aerospace Medical Association) và nhiều bài báo lâm sàng liên quan đến "Intraocular Gas and Air Travel" được công bố trên tạp chí chuyên ngành nhãn khoa 'Ophthalmology' đã chứng minh rõ ràng cơ chế: việc giảm áp suất làm giãn nở thể tích khí ga nội nhãn, từ đó chặn dòng máu nuôi võng mạc và gây tổn thương thị lực không thể phục hồi.

Võng mạc là một tổ chức thần kinh vi thể, một khi đã bị tổn thương thì rất khó để phục hồi lại chức năng ban đầu.

Để phục hồi thị lực an toàn và toàn vẹn, xin nhắc nhở quý vị nhất định phải tái khám định kỳ sau phẫu thuật và tuân thủ nghiêm ngặt mọi chỉ dẫn của bác sĩ điều trị.

Trên đây là chia sẻ từ Viện trưởng Park Jin-hyung của Phòng khám Mắt St. Mary Jin, nơi luôn tận tâm chăm sóc sức khỏe đôi mắt trọn đời cho bệnh nhân.

자주 묻는 질문

망막 수술 후 가스가 남아있을 때 비행기를 타도 되나요?

Không, chừng nào trong mắt vẫn còn khí ga, bạn tuyệt đối không được đi máy bay dù chỉ là chặng bay ngắn. Khi áp suất giảm trong chuyến bay, khí ga sẽ giãn nở đột ngột làm tăng nhãn áp dữ dội, có thể dẫn đến tổn thương thần kinh thị giác hoặc mù lòa vĩnh viễn.

망막 수술 시 주입한 SF6 가스는 언제쯤 비행이 가능한가요?

Thông thường, có thể đi máy bay sau phẫu thuật khoảng 2 đến 4 tuần khi khí ga đã tiêu biến 100%. Vì tốc độ hấp thu ở mỗi người là khác nhau, nên bắt buộc phải được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra đáy mắt chi tiết để xác nhận khí ga đã biến mất hoàn toàn.

C3F8 가스를 주입받은 경우 비행기 탑승 시기는 언제인가요?

Có thể đi máy bay sau khoảng từ 6 đến hơn 8 tuần sau phẫu thuật. Vì cần nhiều thời gian hơn để khí biến mất hoàn toàn khỏi cơ thể, bạn chỉ nên sử dụng các chuyến bay một cách an toàn sau khi bác sĩ chuyên khoa thăm khám và khẳng định khí đã tiêu biến toàn bộ.

눈에 실리콘 오일을 넣은 경우에도 비행기 탑승이 제한되나요?

Không, dầu silicone không bị giãn nở bởi áp suất không khí nên không có nguy hiểm giống như khí ga. Tuy nhiên, việc có nên đi máy bay hay không vẫn cần được quyết định sau khi tham vấn và kiểm tra kỹ lưỡng về tiến triển phẫu thuật cùng bác sĩ điều trị.

눈앞에 가스 방울이 보이지 않으면 비행기를 바로 타도 되나요?

Không, bệnh nhân tuyệt đối không được tự chẩn đoán rồi đi máy bay. Dù không nhìn thấy bóng khí ở vùng trung tâm thị trường, khí tàn dư siêu nhỏ vẫn có thể còn ở vùng rìa và giãn nở ở độ cao lớn, do đó việc khám đáy mắt bởi bác sĩ chuyên khoa là điều bắt buộc.