Нүдний болор цайх мэс заслын үр дүн насан туршид хадгалагддаг уу?

Сайн байна уу. Смайл ласик, бүрэн лазер ласек болон нүдний болор цайх (катаракт) мэс заслын стандартыг тодорхойлогч Сонгможин нүдний эмнэлэг байна.

Үзлэгийн өрөөнд катаракт өвчний талаар зөвлөгөө өгөх явцад олон өвчтөнүүд дараах асуултыг санаа зовин асуудаг.

"Эмч ээ, нүдний болор цайх мэс заслыг нэг л хийлгэчихвэл насан туршид хадгалагдах уу? Дараа нь дахивал яах вэ?"

Өнөөдөр бид нүд судлалын шинжлэх ухааны үндэслэл болон эрдэм шинжилгээний өгөгдөлд тулгуурлан 'катаракт мэс заслын үр дүнгийн тогтвортой байдал' болон мэс заслын дараа хараа муудах гол шалтгаан болох 'хоёрдогч катаракт (арын капсулын бүдэгшил)'-ын талаар дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгье.

1. Нүдний болор цайх мэс заслын үр дүн насан туршид хадгалагдах уу?

Дүгнэлтийг шууд хэлэхэд, катаракт мэс заслын үр дүн бүр мөсөн насан туршид хадгалагддаг.

Катаракт мэс засал нь цайж бүдгэрсэн өөрийн төрөлх болорыг бүрэн авч, оронд нь тунгалаг, цэвэр хиймэл болор (Intraocular Lens, IOL) суулгах ажилбар юм.

Нэгэнт авагдсан төрөлх болор нь хүний биед дахин шинээр ургах боломжгүй бөгөөд шинээр суулгасан хуванцар эсвэл акрил материалаар хийгдсэн хиймэл болор нь цаг хугацааны эрхэнд огт хувирч өөрчлөгддөггүй.

Иймээс мэс заслын дараа 'жинхэнэ катаракт' дахин сэдрэх нь анагаах ухааны хувьд боломжгүй зүйл юм.

2. Мэс засал хийлгэснээс хойш хэдэн жилийн дараа хараа дахин бүдгэрвэл яах вэ?

Катаракт дахидаггүй гэж тайлбарлахад зарим хүмүүс ингэж асуудаг.

"Миний нэг танил мэс засал хийлгээд хэдэн жил болсны дараа хараа нь дахиад бүдгэрсэн гэсэн шүү дээ?"

Энэ нь катаракт дахин үүссэн хэрэг биш бөгөөд нүд судлалын шинжлэх ухаанд арын капсулын бүдэгшил (Posterior Capsular Opacification, PCO) буюу 'хоёрдогч катаракт' гэж нэрлэдэг мэс заслын дараах байгалийн эдгэрэлтийн хариу урвал юм.

Арын капсулын бүдэгшил (PCO)-ийн үүсэх механизм

Катаракт мэс заслын үед эмч нар шинэ хиймэл болорыг нүдний дотор найдвартай тогтоохын тулд анхны болорыг бүрхэж байсан нимгэн уут хэлбэрийн 'арын капсул (Posterior capsule)'-ыг үлдээдэг.

Гэвч энэхүү арын капсулд үлдсэн өчүүхэн бага болорын хучуур эдүүд цаг хугацаа өнгөрөх тусам линзийн ар тал руу шилжин үржиж, бүрхэг хальс үүсгэдэг.

БНСУ-ын Нүдний эмч нарын нийгэмлэгийн сэтгүүл (JKOS) зэрэг судалгааны тайлангаас үзэхэд энэхүү шинж тэмдэг нь катаракт мэс заслын дараах 5 жилийн дотор нийт өвчтөнүүдийн 20-50 орчим хувьд тохиолддог маш элбэг хүндрэл юм.

Арын капсулын бүдэгшлийн гол шинж тэмдгүүд

Манан татсан мэт хараа дахин бүдгэрэх

Шөнийн цагт гэрэл ойж цацрах болон гялбах нь ихсэх

Юмс үзэгдэх тодрол буюу ялгарал (Contrast sensitivity) сулрах

3. Хоёрдогч катарактын эмчилгээ: YAG лазер

Хоёрдогч катаракт үүссэн гэдэг нь нүдийг дахин зүсэх төвөгтэй дахин мэс засал хийлгэх шаардлагатай гэсэн үг биш юм.

Nd:YAG лазерын капсулотоми (YAG Laser Capsulotomy) хэмээх амбулаторийн маш хялбар ажилбараар бүрэн эмчлэх боломжтой.

YAG лазер эмчилгээ нь ердөө 10 секунд орчим үргэлжилдэг бөгөөд нүдэнд өвдөлт огт мэдрэгддэггүй маш хялбар ажилбар юм.

Мэс заслын бус, түргэн ажилбар: Нүдэнд мэдээ алдуулах дусаалга дусаасны дараа лазер ашиглан бүдгэрсэн арын капсулын төв хэсэгт гэрэл нэвтрэх бичил нүх гаргана. Ажилбарын хугацаа 1-5 минут хүрэхгүй маш богино байдаг.

Шууд хараа сэргэнэ: Цус алдалт, өвдөлт огт байхгүй бөгөөд ажилбарын дараа тэр даруй гэрэл дахин тод нэвтэрч, анх хиймэл болор суулгасны дараах тунгалаг хараа шууд сэргэнэ.

Насан туршийн үр дүн: Лазераар нэг удаа онгойлгосон арын капсулын гэрлийн зам дахин битүүрч хаагдахгүй. Иймээс арын капсулын бүдэгшил дахин хэзээ ч сэдрэхгүй бөгөөд уг лазер эмчилгээ нь насан туршийн найдвартай шийдэл болдог.

4. Насан туршдаа тод харах үндэс нь мэс заслын дараах арчилгаа юм

Катаракт мэс засал нь ганцхан удаагийн хагалгаагаар харааг насан туршид сайжруулах гайхалтай эмчилгээний арга юм. Гэсэн хэдий ч мэс заслын дараа үүсэж болох арын капсулын бүдэгшил, хуурай нүдний хам шинж, бусад хугарлын өөрчлөлтийг цаг алдалгүй илрүүлж, аюулгүй арга хэмжээ авахын тулд тогтмол нүдний үзлэгт хамрагдах нь зайлшгүй шаардлагатай.

Сонгможин нүдний эмнэлэг нь зөвхөн катаракт авах төдийхнөөр хязгаарлагддаггүй.

Дээд зэрэглэлийн хиймэл болорыг нарийн нарийвчлалтай суулгахаас эхлээд, мэс заслын дараах YAG лазер ашигласан бүрэн хяналт хүртэл үйлчлүүлэгчийнхээ насан туршийн нүдний эрүүл мэндийг хариуцдаг.

Смайл ласик болон бүрэн лазер ласекаар тэргүүлэгч их сургуулийн эмнэлгийн түвшний дэвшилтэт тоног төхөөрөмж, арвин их эмнэлзүйн туршлагаараа харааны хамгийн төгс үр дүнг бэлэглэх болно.

Нүдний болор цайх мэс заслын талаар нэмэлт асуулт байвал эсвэл хараа бүдгэрч тав тухгүй байгаа бол хэзээд ч Сонгможин нүдний эмнэлэгт хандаарай.

Түгээмэл асуултууд

Катаракт мэс засал хийлгэвэл үр дүн нь насан туршид хадгалагддаг уу?

Тийм ээ, катаракт мэс заслын үр дүн бүр мөсөн насан туршид хадгалагдана. Цайж бүдэгшсэн төрөлх болорыг бүрэн авч, чанараа алддаггүй акрил хиймэл болор суулгадаг тул нэгэнт авсан катаракт дахин сэдрэх нь анагаах ухааны хувьд боломжгүй юм.

Катаракт мэс заслын дараа хараа дахин бүдгэрэх шалтгаан юу вэ?

Хоёрдогч катаракт гэж нэрлэгддэг арын капсулын бүдэгшил үүссэнээс болдог. Хиймэл болорыг тулах зориулалттай үлдээсэн арын капсулд үлдсэн цөөн тооны болорын эсүүд үржин хальс үүсгэснээр манан татсан мэт хараа муудах, гялбах шинж илэрдэг.

Хоёрдогч катаракт хэр олон тохиолддог вэ?

Судалгаагаар мэс засал хийлгэсэн өвчтөнүүдийн ойролцоогоор 20-50%-д тохиолддог нийтлэг үзэгдэл юм. БНСУ-ын Нүдний эмч нарын нийгэмлэгийн тайланд дурдсанаар мэс засал хийлгэснээс хойш 5 жилийн дотор харьцангуй түгээмэл тохиолддог эдгэрэлтийн хариу урвалын нэг юм.

Хоёрдогч катарактыг дахин мэс засал хийж эмчилдэг үү?

Үгүй ээ, нүдийг дахин зүсэх мэс засал шаардлагагүй. Дусаалгаар мэдээ алдуулсны дараа амбулаториор ердөө 1-5 минутын дотор Nd:YAG лазер ашиглан өвдөлтгүй, цус гаргахгүйгээр бүдгэрсэн капсулыг хялбархан нүхэлж, харааг шууд сэргээдэг.

YAG лазер эмчилгээний дараа хоёрдогч катаракт дахин сэдэрч болох уу?

Үгүй, YAG лазер эмчилгээний дараа дахин үүсдэггүй. Лазераар нэгэнт нээсэн гэрлийн зам дахин битүүрдэггүй тул арын капсулын бүдэгшил бүрэн арилж, дахина гэж санаа зоволтгүйгээр тунгалаг хараагаа хадгалах боломжтой.