Зовхи татвалзах шинж тэмдэг — Магнийн дутагдал биш. Эмнэлэгт заавал хандах шаардлагатай тохиолдлууд

Юуны өмнө дүгнэлтийг шууд хэлье.

Доод зовхи үе үе татвалзах шинж тэмдэг нь ихэнхдээ өөрөө аяндаа арилдаг.

Анагаах ухаанд үүнийг хоргүй зовхины миокими гэж нэрлэдэг бөгөөд нүдийг тойрсон булчингийн маш жижиг ширхэгүүд дур мэдэн долгиолон агших үзэгдэл юм.

Хэдэн секундээс хэдэн цагийн турш үргэлжилж, ихэвчлэн хэдэн өдрөөс хэдэн долоо хоногийн дотор алга болдог

(Sarkar P нар, StatPearls, 2023 / American Academy of Ophthalmology, EyeWiki).

Мөн хамгийн өргөн тархсан буруу ташаа ойлголтыг залруулъя.

Энэ нь магнийн дутагдлаас үүдэлтэй гэсэн баталгаатай нотолгоо байхгүй.

БНСУ-д бодитоор хийгдсэн судалгаа бий.

Зовхи нь татвалздаг 72 хүн болон хяналтын бүлгийн 197 хүний цусны шинжилгээг харьцуулахад магни төдийгүй кальци, фосфорын үзүүлэлтэд хоёр бүлгийн хооронд мэдэгдэхүйц ялгаа гараагүй байна.

Харин бодит ялгаатай байсан хүчин зүйл нь ядаргааны түвшин болон нойрны чанар байв

(Kim J, Hyung SW, Han SK, Lee JY, Yu HJ, Sunwoo MK, Korean Journal of Health Promotion, 2021;21(4):129-133).

Гэхдээ энэ нийтлэлээс таны заавал анхаарах ёстой өөр нэг чухал хэсэг бий.

Зовхи татвалзах шинж тэмдгүүд дунд өөрөө аяндаа эдгэрдэггүй, анхаарахгүй орхивол өдөр тутмын амьдралд саад учруулдаг өөр хоёр төрлийн өвчин нуугдаж байх магадлалтай байдаг.

Энэ хоёрыг ялган танихад тийм ч хэцүү биш.

Нэг талд уу эсвэл хоёр талд уу, зөвхөн зовхинд уу эсвэл нүүрэнд бүхэлдээ юу — зөвхөн энэ хоёр шинжийг харахад л ихэнх нь ялгагдана.

Сайн байна уу? Сонможин нүдний эмнэлэг байна.

Өнөөдөр зовхи татвалзах нь ямар шалтгаантай, хэдий хугацаанд ажиглах боломжтой, мөн ямар татвалзалт өөр өвчний дохио болдог талаарх нотолгоонд суурилсан мэдээллийг хүргэж байна.

[Гарчиг]

Зовхи татвалзах үед нүдэнд чухам юу болж байгаа вэ?

Энэ нь магни дутагдсантай холбоотой биш гэж үү?

Тэгвэл бодит шалтгаан нь юу вэ?

Хэр удаан үргэлжилбэл эмнэлэгт хандах ёстой вэ?

Гурван төрлийн эмгэгийг ялгах нь хамгийн чухал

Нүд өөрийн эрхгүй чанга анигддаг 'блефароспазм' ямар өвчин бэ?

Нүүрний нэг тал бүхэлдээ татвалздаг 'нүүрний талын спазм' нь ямар учиртай вэ?

Нүд хуурайшвал татвалздаг уу?

Гэртээ хийж болох зүйлс, үр дүнгүй аргууд

Эмнэлэгт ямар үзлэг шинжилгээ хийдэг вэ?

Эмчилгээг хэрхэн хийдэг вэ? Сөрөг нөлөө бий юу?

Хүүхэд нүдээ ойр ойрхон анивчих нь үүнтэй адилхан уу?

Дараах тохиолдолд заавал эмчид хандаарай

Түгээмэл асуулт хариулт

1. Зовхи татвалзах үед нүдэнд чухам юу болж байгаа вэ?

Нүдний эргэн тойронд цагираг булчин буюу orbicularis oculi гэж нэрлэгддэг дугуй хэлбэртэй булчин байдаг.

Энэ нь нүдийг аних, анивчихад оролцдог булчин юм.

Энэхүү булчин нь үндсэн хоёр хэсгээс бүрддэг.

Зовхин дотор байрлах нимгэн зовхины хэсэг, түүний гадуур өргөн хүрээгээр хүрээлсэн ухархайн хэсэг юм.

Хоргүй зовхины миокими нь энэхүү булчин бүхэлдээ агшиж байгаа явдал биш юм.

Булчинг бүрдүүлэгч олон тооны ширхэгүүдээс маш өчүүхэн хэсэг нь дур мэдэн долгиолон агшиж буй үзэгдэл юм.

Тиймээс гаднаас харахад нүд нь анигдахгүй, зөвхөн зовхины арьс маш нарийн чичирхийлж харагддаг.

Гурван үндсэн онцлогтой.

Ихэвчлэн нэг нүдэнд, тэр дундаа доод зовхинд түгээмэл илэрдэг.

Өөрт нь маш тод мэдрэгддэг боловч хажуугийн хүн анзаарахад бэрх байдаг. Учир нь бодит хөдөлгөөний далайц маш өчүүхэн юм. Иймээс олон хүмүүс "Надад их хүчтэй татаад байгаа мэт санагдах боловч хэн ч анзаарахгүй байна" гэж хэлдэг.

Нүд анигдах юм уу харах талбай хаагдахгүй. Хэрэв татвалзаж буйгаас болж хараа хаагдаж байвал энэ нь өөр өвчин юм.

Толины өмнө харахад зовхины арьс үл ялиг долгиолох төдий байвал энэ ангилалд багтана.

2. Энэ нь магни дутагдсантай холбоотой биш гэж үү?

Энэ асуултыг үзлэгийн өрөөнд хамгийн их сонсдог.

Гэвч шинжлэх ухааны нотолгоог судлаад үзвэл бодит байдал өөр байна.

Дээр дурдсан Солонгосын судалгаа яг энэ асуултыг хөндөн судалсан байдаг.

Өгүүллийн нэр нь өөрөө "Гипомагниеми нь хоргүй зовхины миокими үүсгэдэг үү?" гэсэн нэртэй.

Зовхи татвалзах зовуурьтай 72 хүн болон хяналтын бүлгийн 197 хүний цусан дахь магни, кальци, фосфорын түвшинг харьцуулахад гурван үзүүлэлт хоёуланд нь ямар ч ач холбогдол бүхий ялгаагүй байжээ.

Судлаачдын дүгнэлтээр "Зовхи татвалзах нь цусан дахь магнийн хэмжээтэй ямар ч холбоогүй" гэсэн байна

(Kim J нар, Korean Journal of Health Promotion, 2021).

Олон улсын судалгааны материал ч үүнтэй санал нэг байдаг.

Зовхины миокимиг нэгтгэн дүгнэсэн эмнэлзүйн эх сурвалжуудад тоник ус, кальци, фолийн хүчил, кали, комплекс витамин зэрэг өргөн хэрэглэгддэг аргууд нь бодитой нотолгоогүй гэж тэмдэглэсэн байдаг

(Sarkar P нар, StatPearls, 2023).

Тэгвэл яагаад магни уугаад эдгэрсэн гэх яриа их байдаг вэ?

Энэ шинж тэмдэг нь өөрөө ямар ч эмчилгээ хийгээгүй байсан ч хэдэн өдрөөс хэдэн долоо хоногийн дотор аяндаа арилдаг шинж чанартай холбоотой юм.

Та юу ч хийсэн бай тухайн хугацаанд сайжрах байсан тул тэр үед уусан зүйлээ үр дүнгээ өглөө гэж эндүүрдэг.

Буруу ойлгож болохгүй нэг зүйл.

Энэ нь магнийн нэмэлт бүтээгдэхүүн хортой гэсэн үг биш юм.

Хэрэв бодитоор магнийн дутагдалтай (гипомагниеми) байгаа бол нэмэлтээр хэрэглэх шаардлагатай бөгөөд энэ үед зовхи татахаас гадна гар хөл бадайрах, булчин татах, зүрхний хэм алдагдах зэрэг ерөнхий биеийн шинж тэмдгүүд хавсарч илэрдэг.

Гэвч зөвхөн зовхи татвалзаж байна гээд магни дутагдсан гэсэн үг биш бөгөөд нэмэлт бэлдмэл уух нь энэ шинж тэмдгийг эмчлэх үндсэн арга болохгүй.

Хэрэв та өөрийгөө магнийн дутагдалтай эсэхийг мэдэхийг хүсвэл нүдний эмчид биш дотрын эмчид хандан цусны шинжилгээ өгөх нь хамгийн оновчтой арга юм.

3. Тэгвэл бодит шалтгаан нь юу вэ?

Эмнэлзүйн ном зохиолуудад дахин дахин дурдагддаг өдөөгч хүчин зүйлс нь дараах байдалтай байна

(American Academy of Ophthalmology, EyeWiki / Sarkar P нар, StatPearls, 2023).

Нойр дутуу явах

Ядаргаа — ялангуяа хуримтлагдсан архаг ядаргаа

Стресс болон сэтгэл түгшилт

Кофейн

Согтууруулах ундаа

Дэлгэц удаан хугацаагаар ширтэх

Зарим төрлийн эм бэлдмэл — топирамат, клозапин, флунаризин гэх мэт. Гэхдээ харьцангуй ховор тохиолдоно

Дээр дурдсан Солонгосын судалгаанд ч бодитой зөрүү гарсан хүчин зүйл нь ядаргааны түвшин болон нойрны чанар байсан юм.

Жагсаалтыг ажиглавал нэг нийтлэг тал ажиглагдана.

Ихэнх нь "Сүүлийн үед хэт их ачаалалтай байсан уу?" гэдэг асуултад багтана.

Шөнө орой хүртэл ажилласан долоо хоног, шалгалтын үе, хүүхэд өвдөөд нойргүй хоносон үе, нүүх эсвэл ажлаа солих гэх мэт удаан хугацааны стресстэй байх үед энэ шинж тэмдэг амархан илэрдэг.

Тиймээс зовхи татвалзах нь нүдний өвчин гэхээсээ илүүтэйгээр бие махбодоос өгч буй ядаргааны дохио гэж ойлгоход дөхөм юм.

Гагцхүү тэрхүү дохио нь санамсаргүй байдлаар нүдээр илэрч буй явдал юм.

Нүдний цагираг булчин нь хүний биеийн хамгийн нимгэн, мэдрэмтгий булчингуудын нэг тул өчүүхэн өөрчлөлтөд ч хамгийн түрүүнд хариу үйлдэл үзүүлдэг байна.

4. Хэр удаан үргэлжилбэл эмнэлэгт хандах ёстой вэ?

Хугацаанаас үл хамааран нэн даруй эмнэлэгт хандах шаардлагатай аюултай дохионууд:

▶ Татвалзалт зовхийг хальж хацар, амны булан, эрүү рүү дамжих

▶ Хоёр нүд өөрийн эрхгүй чанга анигдаж, нээхэд хэцүү мөчүүд үүсэх

▶ Нэг талын зовхи унжих эсвэл юм хоёрлож харагдах

▶ Унтаж байхад ч татвалзалт үргэлжилж байна гэж ойр дотныхон хэлэх

▶ Нүүрний аль нэг талын мэдрэхүй муудах эсвэл сулрах

Эдгээр таван шинж тэмдэг нь хоргүй зовхины миокимийн шинж огт биш юм.

Энэ нь дараагийн хэсэгт тайлбарлах өөр хоёр төрлийн өвчнийг нарийвчлан шалгах шаардлагатай нөхцөл байдал юм.

Нөгөө талаас, таныг тайвшруулах зүйлийг бас хэлье.

Зовхи татвалзлаа гээд энэ нь тархины цус харвалтын урьдал шинж эсвэл хараа муудах дохио байх нь бараг үгүй.

Бодит байдал дээр архаг зовхи татвалзах шинжээр тархины дүрс оношилгоо (MRI г.м.) хийхэд эмгэг илрэх тохиолдол маш ховор байдаг тул ердийн үед дүрс оношилгоог шууд зөвлөдөггүй

(Sarkar P нар, StatPearls, 2023).

Дүрс оношилгоог зөвхөн дээр дурдсан аюултай шинж тэмдгүүд илэрсэн тохиолдолд сонгон хийдэг.

5. Гурван төрлийн эмгэгийг ялгах нь хамгийн чухал

Энэ нийтлэлийн хамгийн гол хүснэгт бол энэ юм.

(American Academy of Ophthalmology, EyeWiki: Eyelid Myokymia / Blepharospasm / Hemifacial Spasm)

Хүснэгтээс хамгийн түрүүнд харах мөр бол эхний мөр юм.

▶ Нэг талд бөгөөд зөвхөн зовхинд л илэрч байвал → Хоргүй миокими байх магадлал өндөр

▶ Хоёр талд бөгөөд нүд чанга анигдаж байвал → Блефароспазм гэж сэжиглэнэ

▶ Нэг талд боловч хацар, амны булан руу тархаж байвал → Нүүрний талын спазм гэж сэжиглэнэ

Хоёрдугаарт анхаарах зүйл бол 'унтах үед' юм. Миокими болон блефароспазм нь унтмагц зогсдог.

Харин нүүрний талын спазм нь унтаж байх үед ч үргэлжлэх тохиолдол байдаг бөгөөд энэ нь ялган оношилгоонд маш чухал сэжүүр болдог

(AAO EyeWiki, Hemifacial Spasm).

Та хамт амьдардаг гэр бүлийнхнээсээ "Намайг унтаж байхад нүүр татвалздаг уу?" гэж асуугаад үзэхэд л хангалттай.

6. Нүд өөрийн эрхгүй чанга анигддаг 'блефароспазм' ямар өвчин бэ?

Энэ нь хоёр нүд хүний хүсэл зоригоос үл хамааран өөрийн эрхгүй чанга анигддаг эмгэг юм.

Анагаах ухааны үүднээс булчингийн биш, харин тархинаас булчинд очих мэдрэлийн дохионы зохицуулалтад өөрчлөлт орсноос үүдэлтэй (хэсэг газрын дистони) гэж үздэг.

Хэр элбэг тохиолддог вэ?

Тийм ч түгээмэл биш өвчин юм.

Судалгаагаар 1 сая хүн тутамд ойролцоогоор 16~133 тохиолдол бүртгэгдсэн бөгөөд,

эмэгтэйчүүдэд эрэгтэйчүүдээс 2~4 дахин их тохиолдож, ихэвчлэн 50~70 насанд эхэлдэг

(Sarkar P нар, StatPearls, 2023).

Эхлэл нь ихэнхдээ ийм байдлаар эхэлдэг.

Нүд хорсох, гялбах, нүдээ ойр ойрхон анивчих, хурц гэрэлтэй орчинд улам дордох — энэ мэт нүдний гадаргуугийн таагүй мэдрэмжүүд эхэлж илэрдэг.

Бодит байдал дээр блефароспазмтай өвчтөнүүдийн 40~60%-д нүдний эдгээр шинж тэмдэг урьтан илэрсэн гэсэн тайлан байдаг

(StatPearls, 2023).

Энэ талаар нарийвчлан судалсан чанартай судалгаа ч бий.

Блефароспазмтай 165 өвчтөн болон нүүрний талын спазмтай 180 өвчтөнийг харьцуулсан олон төвт судалгаагаар шинж тэмдэг илэрснээс хойш 1 жилийн дотор гарсан нүдний зовууриуд блефароспазмтай онцгой хүчтэй хамааралтай байжээ.

Судлаачид "Нүдний гадаргуугийн өвчнөөс үүдэлтэй шинж тэмдгүүд нь блефароспазм үүсэх эмгэг процесст нөлөөлж болзошгүй" гэж дүгнэсэн байдаг (Martino D нар, Movement Disorders, 2005).

Өөрөөр хэлбэл, эхэн үедээ нүд хуурайших хам шинжтэй ялгахад амаргүй байдаг.

Тиймээс "Хиймэл нулимс хичнээн дусаагаад ч гялбах, анивчих нь намдахгүй байна" гэж буй хүмүүс нэг удаа нарийн үзлэг хийлгэх шаардлагатай.

Эмгэг даамжирвал өдөр тутмын амьдралд ихээхэн хүндрэл үүсгэдэг.

Гэрлэн дохио харах, машин барих, шатаар буух үед нүд гэнэт чанга анигдвал энэ нь өөрөө маш аюултай байдалд хүргэнэ.

Хараа муудсандаа бус харин нүдээ нээж чадахгүйд хүрдэг нь энэ өвчний гол онцлог юм.

7. Нүүрний нэг тал бүхэлдээ татвалздаг 'нүүрний талын спазм' нь ямар учиртай вэ?

Нүүрний нэг талын булчингууд өөрийн эрхгүй агшиж татвалздаг өвчин юм.

Ихэвчлэн нүдний эргэн тойрноос эхэлж, цаг хугацаа өнгөрөх тусам хацар болон амны булан руу доошилно.

Хүндэрсэн үед ярих төдийд нүүрний нэг талын ам дээш мурийж татагддаг.

Шалтгаан нь огт өөр.

Өмнөх хоёр өвчнөөс ялгаатай нь энэ өвчин нүүрний мэдрэл (нүүрний мэдрэлийн 7-р хос) тархинаас гарч буй хэсэгт судас түүнийг дарж шахаснаас үүдэлтэй байх нь элбэг байдаг

(AAO EyeWiki, Hemifacial Spasm).

Энэ нь булчин эсвэл зовхины асуудал биш бөгөөд мэдрэл дарагдсанаас үүдэн буруу дохио дамжиж буй эмгэг юм.

Иймээс тархины MRI шинжилгээ зайлшгүй шаардлагатай болдог.

Судас нь мэдрэлийг дарж байгаа эсэхийг батлах, түүнчлэн ховор тохиолдолд хавдар зэрэг бусад шалтгаан мэдрэлийг шахаж буйг үгүйсгэх зорилготой юм.

Энэ зорилгоор тархины бага тархи-гүүрийн өнцгийн хэсгийг тодорхой харах MRI шинжилгээг зөвлөдөг

(AAO EyeWiki).

Нүдний эмнэлэгт уг өвчин сэжиглэгдвэл мэдрэлийн эсвэл мэдрэлийн мэс заслын тасагт хандахыг хамтад нь зөвлөдөг.

Хэр элбэг тохиолддог вэ?

АНУ-ын статистик мэдээллээр 100 мянган хүн тутамд ойролцоогоор 8~15 тохиолдол бүртгэгддэг бөгөөд эмэгтэйчүүдэд эрэгтэйчүүдээс 2 дахин их, голчлон 50~60 насанд илэрдэг

(AAO EyeWiki).

Нэг анхаарах зүйл бий.

Судас мэдрэлд хүрсэн байдал нь ямар ч шинж тэмдэггүй эрүүл хүмүүст ч ихээр ажиглагддаг.

Тиймээс MRI дээр судас харагдсан төдийд л онош батлагдахгүй бөгөөд бодит шинж тэмдгийн илрэлтэй хавсарган эмнэлзүйн дүгнэлт хийх ёстой

(AAO EyeWiki).

8. Нүд хуурайшвал татвалздаг уу?

Тийм ээ. Энэ хоёр хоорондоо холбоотой байх нь үзлэгийн практикт маш их тохиолддог.

Нүдний нулимсан бүрхүүл тогтворгүй болоход эвэрлэг бүрхүүлийн гадаргуу дээрх мэдрэлүүд тасралтгүй цочролд ордог.

Тэгэхэд бие махбод нулимсыг жигд тараахын тулд нүдээ анивчих тоог нэмэгдүүлдэг.

Нүдний цагираг булчинг ердийнхөөс илүү ажиллуулах ба энэ үед дэлгэц удаан ширтвэл нүд хорсох, гялбах, чичирхийлэх байдал үргэлжилсээр байдаг.

Үүн дээр бас нэгэн муу эргүүлэг нэмэгдэнэ.

Бид анхаарлаа төвлөрүүлэн дэлгэц харах үед анивчих тоо эрс цөөрч, нүд бүр ч илүү хуурайшдаг.

Хуурайшсан нүд улам цочирч, тэр цочрол нь эргээд нүдээ анивчих, булчин татвалзахад хүргэдэг байна.

Иймээс зовхи татвалзаж байна гэж ирсэн хүмүүст шинжилгээ хийхэд нүд хуурайших хам шинж илрэх нь цөөнгүй байдаг.

Энэ тохиолдолд татвалзалтыг шууд эмчлэхээс илүү нулимсан бүрхүүлийг тогтворжуулах нь үндсэн эмчилгээ болдог.

Дээр дурдсанчлан, нүдний зовуурь эхэлж илэрсний дараа блефароспазм руу шилжих тохиолдлууд бүртгэгдсэн нь үүнтэй нэгэн ижил логиктой юм.

Намар болон улирал солигдох үед энэ шинж тэмдэг ихэсдэг нь бас үүнтэй холбоотой.

Агаарын чийгшил буурч, дотор халаалт ажиллаж эхлэхэд нулимсан бүрхүүл ердийнхөөсөө илүү хурдан хатдаг байна.

9. Гэртээ хийж болох зүйлс, үр дүнгүй аргууд

Хийж үзэх үр дүнтэй аргууд (нотолгоонд суурилсан)

Нойроо сайтар ав. Энэ бол хамгийн найдвартай арга. Солонгосын судалгаанд бодитоор ялгаа гарсан хүчин зүйлс нь ядаргаа болон нойрны чанар байсан.

Кофейны хэрэглээг бууруулаад үз. Шууд бүрмөсөн боль гэсэн үг биш, өдөрт хэдэн аяга уудгаа тоолж үзээд тавин хувиар багасган нэг долоо хоног ажиглаарай. Үдээс хойш оройтож уусан кофе нь нойроор дамжин хоёр дахин сөрөг нөлөө үзүүлдэг.

Дэлгэц ширтэх хугацааг завсарла. 50 минут хараад 10 минут алсын зүйл рүү харах маягаар дундуур нь амрах нь дэлгэцийн нийт цагийг шууд багасгахаас илүү бодитой арга юм.

Архи согтууруулах ундааг багасга. Нойрны чанарыг муутгаж, улмаар дам байдлаар нөлөөлдөг.

Нүд хуурайшиж чилээд байвал хиймэл нулимс дусаа. Хуурайшилтаас үүдэлтэй бол зөвхөн үүгээр ч сайжрах тохиолдол байдаг. Хадгалагч бодисгүй нэг удаагийн хиймэл нулимс нь ойр ойрхон хэрэглэхэд аюулгүй байдаг.

Бүлээн жин тавих. Зовхины ирмэг дэх тосны булчирхайн үйл ажиллагааг дэмждэг. Хуурайшилттай хавсарсан үед маш тустай.

Нотолгоогүй үр дүнгүй аргууд

▶ Магни, кальци, кали, комплекс витамины нэмэлтүүд — Өмнө дурдсанчлан цусан дахь түвшинд ялгаа гараагүй бөгөөд олон улсын судалгаануудад ч бодит нотолгоогүй гэж дүгнэсэн байдаг

(Kim J нар, 2021 / Sarkar P нар, StatPearls, 2023)

▶ Тоник ус уух — Эмнэлзүйн ном зохиолд үр дүнгүй гэж ангилагдсан

▶ Нүдээ хүчтэй анивчих, зовхио цохих — Түр зуур мэдрэхүй өөрчлөгдөхөөс цаашгүй бөгөөд эмгэгийн явцыг өөрчлөхгүй

Нэмж хэлэхэд нэг зүйл байна.

Нотолгоогүй гэдэг нь "биед муу хортой" гэсэн үг биш бөгөөд "энэ шинж тэмдгийн эмчилгээний арга гэж үзэхэд батлагдсан зүйлгүй" гэсэн утгатай юм.

Гэвч зөвхөн нэмэлт бэлдмэл аваад шийдсэн гэж бодох юм бол зайлшгүй шалгах шаардлагатай бусад ноцтой шалтгааныг алдаж болзошгүй юм.

10. Эмнэлэгт ямар үзлэг шинжилгээ хийдэг вэ?

Зовхи татвалзсан зовууриар ирвэл ихэвчлэн дараах зүйлсийг шалгадаг.

① Татвалзалтын хэлбэрийг ажиглах — Нэг талд уу, хоёр талд уу, зөвхөн зовхинд уу эсвэл нүүр рүү тархсан уу, нүд бодитоор анигдаж байна уу гэдгийг харна. Энэхүү ажиглалт нь оношилгооны талаас илүү хувийг бүрдүүлдэг.

② Микроскоп (Slit-lamp) үзлэг — Зовхины ирмэг, эвэрлэг болон салст бүрхүүлийн гадаргууг томруулж нарийвчлан харна. Зовхины үрэвсэл (блефарит), сормуус дотогш чиглэж эвэрлэгийг хатгаж байгаа эсэх, салстын гаднын биет, нулимсан бүрхүүлийн байдлыг шалгана. Татвалзах шалтгаан нүдний гадаргууд байх тохиолдол төсөөлснөөс хамаагүй их байдаг.

③ Нулимсан бүрхүүлийн шинжилгээ — Нулимс хэр хурдан ууршиж байгаа (нулимсан бүрхүүл хагарах хугацаа), нулимсны хэмжээ хангалттай байгаа эсэхийг үзнэ.

④ Зовхи болон нүд нээх хүчийг шалгах — Зовхи унжсан эсэх, нүдээ аниад нээх хөдөлгөөн хэвийн байгааг үнэлнэ.

⑤ Шаардлагатай бол мэдрэл, мэдрэлийн мэс заслын эмчтэй хамтрах — Нүүрний талын спазм сэжиглэгдвэл тархины MRI хийлгэх шаардлагатай тул хамтарсан үзлэг зөвлөдөг.

Эмчид үзүүлэхээсээ өмнө бэлдэж ирвэл тустай хоёр зүйл:

▶ Татвалзах агшныг гар утсаараа бичиж аваад ирээрэй. Энэ шинж тэмдгийн хамгийн төвөгтэй тал нь яг эмчийн өрөөнд ирэхээр татвалзахаа больдог явдал юм. 10 секундийн бичлэг оношийг маш хурдан тодорхойлоход тусална. Ойроос, гэрэлтэй орчинд, нүд болон амны булан хоёул багтахаар бичвэл сайн.

▶ Сүүлийн үеийн унтсан цаг, өдөрт уусан кофены хэмжээ, ууж буй эмийн нэрсийг мэдэж ирвэл шалтгааныг тодруулахад ихээхэн тустай.

11. Эмчилгээг хэрхэн хийдэг вэ? Сөрөг нөлөө бий юу?

① Хоргүй зовхины миокими — Ихэнхдээ ямар нэгэн эмчилгээ шаардлагагүй байдаг.

Өдөөгч хүчин зүйлсийг багасгаад хэсэг хүлээхэд аяндаа сайжирна. Маш ховор тохиолдолд хэдэн сараар үргэлжилбэл ботулинум токсины тариа (ботокс) хийхийг авч үзэж болно

(Sarkar P нар, StatPearls, 2023).

② Блефароспазм болон нүүрний талын спазм — Ботулинум токсины тариа нь стандарт эмчилгээ болдог.

Нүдний цагираг булчингийн хэт агшилтыг сулруулж, нүдээ хэвийн нээж амьдрах боломжийг олгодог.

Үр дүн нь судалгаагаар батлагдсан байдаг.

Блефароспазмын үед өвчтөнүүдийн ойролцоогоор 90%, нүүрний талын спазмын үед 80~85%-д шинж тэмдэг сайжирдаг гэж дүгнэсэн байдаг. Үйлчлэл нь 2~3 хоногийн дараа эхэлж, 7~10 хоногт хамгийн өндөр түвшинд хүрэх бөгөөд ойролцоогоор 3~4 сар үргэлжилдэг

(AAO EyeWiki, Blepharospasm / Hemifacial Spasm).

Энд заавал хамтад нь анхааруулах зүйлс бий.

Нэгдүгээрт, энэ эмчилгээ нь өвчнийг үндсээр нь эдгээх эмчилгээ биш юм.

Булчингийн хэт агшилтыг тодорхой хугацаанд багасгаж буй арга бөгөөд тарианы үйлчлэл дуусмагц шинж тэмдэг дахин сэдэрдэг.

Иймээс ихэвчлэн 3~4 сарын зайтай давтан тариа хийлгэдэг.

Хоёрдугаарт, сөрөг үр дагавар гарч болзошгүй.

Эмийн бодис зэргэлдээх булчинд тархсанаар зовхи унжих (птоз), нүд бүрэн анигдахгүй байх (лагофтальм), нулимс гоожих, юм хоёрлож харагдах, хөхрөлт үүсэх зэрэг тохиолдож болно.

Ихэнх нь цаг хугацааны эрхээр арилдаг боловч зовхи унжих гаж нөлөө нь судалгаанаас хамаарч 5.9~20% хүртэл тохиолддог гэж тэмдэглэгдсэн байна

(Sarkar P нар, StatPearls, 2023 / AAO EyeWiki).

Мөн нүдээ анивчих нь багассанаар нүд хуурайших байдал улам дордож болзошгүй тул тариа хийлгэсний дараа ч нүдний гадаргуугийн чийгшлийг сайн хадгалах хэрэгтэй.

③ Нүүрний талын спазмын үндсэн эмчилгээ — Судас мэдрэлийг дарж байгаа нь шалтгаан болж батлагдвал бичил судасны декомпресс (microvascular decompression) гэх тархины мэс заслыг сонгож болно. Ойролцоогоор 90%-д бүрэн эдгэрдэг гэж гарсан боловч тархинд цус алдах, нүүрний саажилт, сонсгол алдагдах зэрэг хүнд хүндрэл үүсэх эрсдэлтэй мэс засал юм

(AAO EyeWiki, Hemifacial Spasm).

Үүнийг мэдрэлийн мэс заслын тасагт өвчтөний нас, шинж тэмдгийн хүнд байдал, биеийн ерөнхий байдлыг цогцоор нь үнэлж шийдэх асуудал бөгөөд бүх өвчтөнд шууд зөвлөдөг эмчилгээ биш юм.

④ Нүдний гадаргуу шалтгаантай тохиолдолд — Нүдний хуурайшилт эсвэл зовхины үрэвсэл илэрвэл тэр талыг нь эмчилнэ.

Хиймэл нулимс, зовхинд бүлээн жин тавих, цэвэрлэх, үрэвслийн эсрэг эмчилгээ үндсэн суурь болох ба мейбомийн булчирхайн үйл ажиллагаа алдагдсан бол нэмэлт тусгай эмчилгээг авч үзнэ.

Шалтгаан нь нүдний гадаргууд байсан бол зөвхөн энэ эмчилгээг хийхэд л татвалзах нь бүрэн намддаг хүмүүс байдаг.

12. Хүүхэд нүдээ ойр ойрхон анивчих нь үүнтэй адилхан уу?

Ихэнхдээ өөр шалтгаантай байдаг.

Хүүхэд нүдээ ойр ойрхон, хүчтэй анивчихыг эцэг эхчүүд "зовхи нь татаад байна" гэж ярьдаг ч бодит байдал дээр дараах шалтгаануудын аль нэг байдаг.

Сайн харахгүй байгаа учраас — Ойрын хараа муудах (холын харааны шилний дутагдал) эсвэл астигматизм эхэлж, фокуслахын тулд нүдээ онийлгож байгаа тохиолдол юм. Хараа шалгуулахад л даруй тодорхой болно.

Нүдэнд зовуурьтай байгаа тул — Харшлын коньюнктивит, сормуус нүд рүү орох, нүдний хуурайшилт хамгийн элбэг байдаг.

Тик эмгэг — Өөр шалтгаан байхгүй бөгөөд сэтгэл түгших үед ихсэж, аливаад анхаарлаа төвлөрүүлэхэд багасдаг бол тикийг бодолцож үзнэ. Ихэнхдээ нас ахих тусам арилдаг ч нүдний шалтгаануудыг хамгийн түрүүнд үгүйсгэсний дараа оношлох хэрэгтэй.

Дараалал маш чухал.

Нүдээ ойр ойрхон анивчдаг хүүхдийг хараад эхлээд тик гэж санаа зовдог эцэг эх олон байдаг ч нүдний эмнэлэгт хараа болон нүдний гадаргууг хамгийн түрүүнд шалгуулах нь зөв дараалал юм. Зүгээр л харааны шил зүүх шаардлагатай байсан тохиолдол цөөнгүй байдаг.

Хүүхдийн хараа болон хараа муудалтын явцын талаар өмнөх нийтлэлээс дэлгэрэнгүй унших боломжтой.

13. Дараах тохиолдолд заавал эмчид хандаарай

Татвалзалт зовхийг хальж хацар, амны булан руу дамжих үед

Хоёр нүд өөрийн эрхгүй чанга анигдаж, нээхэд бэрхшээлтэй мөч үүсэх үед

3 долоо хоногоос дээш хугацаагаар тасралтгүй үргэлжлэх үед

Зовхи унжих, юм хоёрлож харагдах, эсвэл нүүрний нэг талын мэдрэхүй сулрах үед

Нүд хорсох, гялбах шинж хавсарч хиймэл нулимсаар дээрдэхгүй байх үед

1 ба 2 дахь шинж нь хугацаанаас үл хамааран нарийн шалгуулах шаардлагатай дохио юм. Үлдсэн гурван шинжийн хувьд шалтгааныг нь олж эмчилбэл сайжрах боломжтой байдаг.

14. Түгээмэл асуулт хариулт

А. Зовхи татвалзах нь харвалтын урьдал шинж мөн үү?

Үгүй. Зөвхөн зовхины арьс чичирхийлэх нь цус харвалтын сонгодог шинж огт биш юм.

Харвалт нь нэг талын гар хөл мэдээгүй сулрах, хэл яриа орооцолдох, нүүрний нэг тал мурийх, эсвэл гэнэт нэг нүд харахгүй болох зэргээр гэнэтийн байдлаар илэрдэг.

Хэрэв ийм шинж тэмдэг илэрвэл зовхи татвалзахтай холбоогүйгээр яаралтай түргэн тусламж дуудах шаардлагатай.

А. Магни уугаад үнэхээр эдгэрдэггүй юм уу?

Хэрэв цусан дахь магнийн хэмжээ бодитоор дутагдсан бол нэмэлтээр уух шаардлагатай.

Гэвч зөвхөн зовхи татвалзаж байгаагаар нь магни дутагдсан гэж үзэх бодит нотолгоо шинжлэх ухаанд батлагдаагүй.

Солонгосын судалгаагаар зовхи татвалздаг 72 хүн болон хяналтын 197 хүний хооронд магни, кальци, фосфорын үзүүлэлтэд ялгаа гараагүй байна.

Нэмэлт бэлдмэл уухыг хориглохгүй ч гэсэн, зөвхөн үүгээр асуудлыг шийдлээ гэж бодож болохгүй.

А. Кофенд бүрмөсөн орохгүй байх ёстой юу?

Бүрмөсөн болих шаардлагагүй.

Гэхдээ кофейн нь эмнэлзүйн ном зохиолуудад байнга дурдагддаг өдөөгч хүчин зүйл бөгөөд үдээс хойш оройтож уусан кофе нь нойроор дамжин хоёр дахин сөрөг нөлөө үзүүлдэг.

Өдөрт уудаг аяганыхаа тоог тоолоод хоёр дахин багасгаж, нэг долоо хоног ажиглахад л хангалттай.

А. Зөвхөн нэг тал нь татаад байна, яагаад заавал нэг тал нь гэж?

Хоргүй зовхины миокими нь анхнаасаа нэг талд, тэр дундаа доод зовхинд түгээмэл илэрдэг онцлогтой.

Нэг талд байна гэдэг нь өөрөө санаа зовох асуудал биш.

Хамгийн гол нь тэрхүү таталт зовхиндоо л үлдэж байна уу эсвэл хацар, амны булан руу тархаж байна уу гэдэг нь чухал юм.

А. Татах бүрд нүдэнд өөрчлөлт орж байгаа юм биш биз? Хараа муудах уу?

Хоргүй зовхины миокими нь өөрөө харааг огт муутгахгүй.

Энэ нь нүдний дотоод бүтэцтэй холбоогүй, зөвхөн зовхины булчингийн гадаргуугийн үзэгдэл юм.

Гэхдээ татвалзахын зэрэгцээ хараа хаагдах эсвэл юм хоёрлож харагдвал энэ нь өөр өвчин тул заавал шалгуулах шаардлагатай.

А. Ботокс тариаг нэг удаа хийлгэвэл байнга хийлгэх шаардлагатай болдог уу?

Блефароспазм болон нүүрний талын спазмын хувьд үйлчлэл нь 3~4 сар үргэлжилж, түүнээс хойш дахин шинж тэмдэг илэрдэг тул ихэвчлэн давтан хийлгэдэг.

Харин хоргүй зовхины миокими нь ихэнхдээ ботокс тариа хийлгэх шаардлагагүй байдаг.

Тиймээс энэ хоёрыг ялган таних нь юунаас ч чухал юм.

А. Эмнэлэгт очвол татахгүй юм шиг байна, яах вэ?

Бодит байдал дээр ийм зүйл маш олон тохиолддог.

Татаж эхэлсэн тэр агшинд гар утсаараа ердөө 10-хан секунд бичлэг хийгээд ирээрэй.

Гэрэлтэй орчинд, нүд болон амны булан хамт харагдахаар ойроос бичвэл болно. Нэг удаагийн бичлэг нь олон шинжилгээний ажлыг хөнгөвчилж өгдөг.

А. Стрессээ багасга гэх юм, тэр нь хүссэнээр болдог зүйл биш шүү дээ?

Таны зөв өө.

Иймээс үзлэгийн өрөөнд бид хийсвэр стресс гэхээсээ илүү нойрны цаг, кофейны хэмжээ, дэлгэц ширтэх хугацаа гэх мэт тоогоор хэмжигдэх хүчин зүйлсээс эхлэн зохицуулдаг.

Энэ гурваас зөвхөн нэгийг нь ч гэсэн долоо хоног өөрчлөхөд мэдэгдэхүйц ялгаа гарах нь олонтаа.

Нүдний эрүүл мэндийн талаарх илүү дэлгэрэнгүй мэдээллийг Сонможин нүдний эмнэлгийн албан ёсны YouTube суваг болох 'Жинангуа'-аас үзэх боломжтой.

Төгсгөлд нь

Дараах гурван зүйлийг тогтоогоод аваарай.

Нэгдүгээрт, ихэнхдээ өөрөө аяндаа эдгэрдэг.

Нойр, кофейн, дэлгэцийн цагаа зохицуулахад хэдхэн хоногоос хэдэн долоо хоногийн дотор алга болдог.

Хоёрдугаарт, магнийн дутагдлаас үүдэлтэй гэсэн шинжлэх ухааны нотолгоо байхгүй.

Судалгаагаар цусны үзүүлэлтэд ялгаа гараагүй. Тиймээс дан ганц нэмэлт бэлдмэл ууснаар бүхнийг шийдсэн гэж бодож болохгүй.

Гуравдугаарт, ялган таних ёстой хоёрхон үндсэн зүйл бий.

Хоёр нүд чанга анигдаж байна уу, мөн нүүрний нэг тал руу бүтэн тархаж байна уу. Энэ хоёрын аль нэг нь байвал аяндаа эдгэрэх өвчин биш юм.

Зовхи татвалзах нь ихэнхдээ бие махбодоос илгээж буй ядаргааны дохио байдаг.

Гэвч тэрхүү дохион дунд нуугдаж байж болох бусад өвчнийг ялган танихын тулд нүдний гадаргууг томруулж шалгах, таталтын хэлбэрийг нүдээр харж шинжлэх шаардлагатай болдог.

3 долоо хоногоос дээш хугацаагаар үргэлжилсэн эсвэл дээрх аюултай дохионууд илэрсэн бол нүдний эмчид хандан шалгуулаарай.

Сонирхсон асуулт байвал сэтгэгдэл үлдээж чөлөөтэй лавлаарай.

Сонможин нүдний эмнэлэг

Сөүл хот, Сочо дүүрэг, Каннам-дэро 337 (Сочо-дун 1329-10)

Каннам буудлын 5-р гарцаас явган 5 минут · Байрандаа үнэгүй зогсоолтой

Үзлэгийн цагийн хуваарь

Ажлын өдрүүдэд 09:00 ~ 18:00 (Цайны цаг 13:00 ~ 14:00)

Бямба гарагт 09:00 ~ 15:00 (Цайны цаггүй)

Ням гараг, бүх нийтийн амралтын өдрүүдэд амарна

Утас 02-577-7782

※ Энэхүү нийтлэл нь эрүүл мэндийн ерөнхий мэдээлэл олгох зорилготой бөгөөд тухайн өвчтөний бие даасан оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Дурдагдсан тоон үзүүлэлтүүд нь судалгаанд хамрагдсан бүлгийн дундаж үзүүлэлт бөгөөд хувь хүний нас, биеийн суурь өвчин, хэрэглэж буй эмээс хамаарч өөр байж болно. Бүх эмчилгээ нь үр дүнгийн хязгаарлагдмал тал болон гаж нөлөөтэй байдаг тул шинжилгээ, эмчилгээний төлөвлөгөөг заавал мэргэжлийн нүдний эмчтэй зөвлөлдөж шийднэ үү. Нүүрний талын спазм сэжиглэгдсэн тохиолдолд мэдрэл, мэдрэлийн мэс заслын тасгийн үзлэг хамт шаардагдаж болно.

[Ашигласан материал]

Kim J, Hyung SW, Han SK, Lee JY, Yu HJ, Sunwoo MK. Will Hypomagnesemia Induce Benign Eyelid Myokymia? Korean Journal of Health Promotion. 2021;21(4):129-133

Sarkar P, Mukherjee S, Chai P, et al. Eyelid Myokymia. StatPearls. StatPearls Publishing; 2023

Sanjay S, Dave T, et al. Benign Essential Blepharospasm. StatPearls. StatPearls Publishing; 2024

American Academy of Ophthalmology. EyeWiki: Eyelid Myokymia

American Academy of Ophthalmology. EyeWiki: Blepharospasm

American Academy of Ophthalmology. EyeWiki: Hemifacial Spasm

Martino D, Defazio G, Alessio G, et al. Relationship between eye symptoms and blepharospasm: a multicenter case-control study. Movement Disorders. 2005;20(12):1564-1570